Buttiako ministeriosko dzeenjiba: Skooliba gliisos aro romanengo buttiako lahhiba
Ranniba:
Ajasaavo romano komunis, koon hin liijas peske hortto buttiako skooliba, na hyövyla te aahhel ubuttimen. Dola romaseelen, koonen hin ubuttimen, lenna baaride dielos naa staude lengo skooliba aro agurliba, naaka joon naa dzeene aro skoolako tiljiba. Dala dzaaniba hin ranlo aro buttiako ministeriosko neevo dzeenjiba, kai liine retta buttiako dzooresko ofisiengo tenkibi romaseelengo buttiako aahhibonna. Datta dzeenjibosta aulo niina tsihka alsibi, so sasjavena romaseelengo buttiako lahhiba.
Besko folgengo naaluno tsundas apre dauva alsiba aro panjako tsoon berh 2002.
phenjas, te romaseele sas rakkade leske lengo narvale buttiako lahhibosta. Dauva alsiba diine buttiako ministerioske, douva byrjydiilo hast aro dai saaka ta diias aro saare buttiako dzooresko ofisisenge ajasaavo puhhiba, kai liine retta lengo ofisiako romaseelenna, sar buut, sar phurane, savo skooliba leen hin.
Aro Finitiko them na tsuuvena etnisko botnos aro rekisteria buttiako rootibongiirenna, te buttiako dzooresko ofisia hajude te den endo pah dzaanibi. Eftavardehho iek ofisia ranjas te leen naa ahhela tsek romano komunis buttiako rootibongiirengo mahkar. Sas niina kutti ajasaavo ofisia, so ranle te leen hin jakke buut buttiako rootibongiiren, te joon na lena lokkes retta, koon lenna hin romaseelo. Douva sas praal heel ofisia, koon hajude te den dzaaniba lengo romaseelenna, koonen hin rootide buttia lengo ofisiatta.
Dala rannibongo khaal buttiako ministerios tsertas ajasaavo mieniba, douva na endo sikila saaro tsatsiba, hin fani buut romaseelen, koonen na dissula aro dai mieniba. Bi buut fuortune romaseelengo buttiako lahhibosta ame dikkaha datta dzeenjibosta. Douva sikila te neer saare romaseele, koonen hin skoolade peen, hin liine buttia penge. Ajasaave skoolime romaseelen na aahtas aro buttiako rootiboskiirengo mahkar, naaka ajasaave romaseelen, koonen sas akatemiako skooliba.
"Ilako sas douva, te buut buttiako rootibongiirenna sas teelel bihho panhto berh phurane. Lenna buut dielos na sas tsii buttiako skooliba ta buut lenna sas niina sluutadiine lengo skooliba", praaluni Brita Lamberg buttiako ministeriatta rakkadas. Joi phenjas, te vahka puhhibosko rettiba dena fani besko dielosko dzaaniba, doola endo sikavena sar fuortuno skoolako staaviba hin te romano komunis lelas peske buttia.
Aro dai ofisiengo puhhiba kamjade niina te ofisiako hougaaje rannelas triin fuortuno drom, katta romaseele hleppuvenas lokkide aro buttiako dziviba. Saare buttiako ofisia dikne fuortunes te romaseelen lenas penge buttiako skooliba ta staavenas lengo botnosko skoola aro agurliba. Niina joon dikne fuortunes jelpibosko buttiako lahhiba, besko tiijako buttiako dikkiba, buttiako dzivibosko sikiba ta buttiako dzoraliko politiako bare komujengo skooliba. Lengo dzintata aahdas tsihko niina te frohlaagi ofisiengo hougaajengo itbuttia, buttiako dimnaskiirengo dzaanibosko parjiba, hougaajengo butide dzaaniba romaseelengo kulturetta ta ofisiengo tsenstengo paarjiba ajasaaveske, te buttiako ofisiengo hougaaje hajuvenas te jelpaven romaseelen.
Panna lengo dzintata aahdas fuortuno te romaseelen kokares avenas te fäärdaven lengo iego skooliba. Romano buttiako rootibongiirengo jelpibosko komujengo lahhiba dikne niina fuortunes. Sas niina ajasaave rannibi, kai alsade, te mostulas te tseeren jelpibosko buttia horttas romaseelenge ta mostulas te tenkaven ajasaavo "nis" dola buttiako dimnaskiirenge, koonen dena buttia romaseelenge.
Aro gliisiako stedos hin thaanengo rakkibosko skokki
Buttiako ministeria tsertas dauva puhhibosko paaleatta alsibi Finitiko TE-sentrumenge ta buttiako dzooresko ofisienge. Buttiako ministerios Tarja Filatovisko ta ofisiako praaluno Markku Wallinesko teelel ranjime lil dala ofisiengo hougaajen bihavena te naaven romano saakengo itbuttiako komujen ta lendi aro thaanengo romano saakengo rakkibosko skokki. Terne romaseelenge tseerime skoolako tenkibi aro naaluno tiijake bihavena te tseeren baarideske ta fendideske horttas lengo fendideske. Niina aro doi liin bihavena te rannen romano kulturetta dzaanibosko beska liine buttiako ofisiengo hougaajenge ta niina romaseelenge lokkes rannime liin buttiako ofisiengo ta sosialiko ofisiengo tsenstibonna.
Buttiako ministeria dikkela dala alsibongo naalal ta tseerela vauro bihibosko lil lenge berh 2005. " Saaki na paruvena iek kurkesko elle tsoonesko tiijaha. Dauva hin fani buutvare berehengo buttia. Manna endo buttiako falliba hin kaan freistadas te tseeren tsihka alsibi, sar te lel saaki te dzal naalal", tenkila Lamberg ta hlengila trystales thaanengo romani saakengo rakkibosko skokkenge.
"Douva hin jakke kutti, so ame vojuvaha aro sentrumesko falliba te tseeren aro hilo themmesko ring. TE-sentrume ta buttiako dzooresko ofisia hin aro dai saaki niina aro gliisiako stedos. Romaseelengo tsenstibongo hyövibosta hin butide dzaaniba aro buttiako dzooresko ofisia ta dzoor te den ajasaavo tsensta romaseelenge hin aro TE-tsentrumen ta buttiako ofisien", joi dela minsiba menge dauva saakata.
Hilo themmesko romani saakengo rakkibosko skokkako praaluni sekretoris Sarita Friman hin lohime datta buttiako ministeriako puhhibosta. " Rakkibosko skokka hin horttas lohano, te buttiako ministeria byrjydas te tseeren buttia besko folgengo praalunesko alsibosko khaal. Kaan meen hin vaaguno var dzaaniba niina buttiako dzooresko ofisiengo tenkibonna ta romano saakengo dikkibonna", joi phennela. Tsihko saaka hin niina douva te thaanengo rakkibosko skokki hin liine sar saakengo dzaaniboskiireske aro dai tenkibosko ta fendibosko buttia: "Amengo tenkiba hin te bihaven thaanengo TE-sentrumengo lendi aro rakkibosko diiveske, taala ame vojuvaha tsetanes te rakkaven ta tenkaven, sar ame laha saaki te dzal horttas naal", rakkila Friman. Vaures buutvare dola alsibonna, so ame lahhtam aro puhhiba aahhena sakko diivesko saaki: "Amengo buttia hin kaan te dikken naalal, te dala alsiba horttas dzala naalal aro dziviba", joi phennela.
Dzaanibosko liinengo rannibosko alsiba hin tsihko, bi Frimanesko dzintata mostuvala vaagos te ventaven dzaaniba sar vaure alsibi hin dzeene naalal, so buttiako ministeria diijas ta kaan mostulas te lel apre romaseelengo tenkibi dala saakenna niina: "Taala ameen aahhelas hortto dzaaniba dotta, savohlaagi liinen horttas hyövyvenas. "
Itbuttiaha naalal
Buttiako ministeriako boodos hin, te hougaajengo ta romaseelengo itbuttia mote te tseeren butide. Doolesko doh douva alsila buttiako dzooresko fallibongo hougaajenge skooliba romano kultturetta ta aro buttiako dzooresko ofisienge romano saakengo tsetano komunis. Jou vojulas te aahhel it-veerako tsetanokomunis, ajasaaven hin akadiives neer sakko buttiako dzooresko ofisia.
Lamberg passela, te aro naaluno tiija romaseelengo ta vauro etniska beska folgengo buttiako saaki avena fendide te tseerime aro naaluno tiija. Miritsako tsoonesko byrjiba aulo auri neevo itveerako laaga, douva bihila hougaajen te tseeren itveerako tenkibosko papros te etnisko itveera avelas fendideske aro hougaajesko iego buttiako stedosko saaki.
"Dauva berehesko tiijaha aro buttiako dzooresko ofisia tseerena neeve tsenstibosko sentrumen, kai hin buutvaresko frohlaagi fallibongo, buttiako dzooresko ofisiengo, sosialiko ofisiengo ta Kelasko saakengo dzaaniba aro it taakako teelal. Doolengo buttia aahhelas te tsetanes dzoraven ajasaave buttiako rootibongiiren, koonengo buttiako lahhiba aka diivesko tsensta na aahhela lokko. Romaseelen, koonen freistavena niina te lahhen buttiako stedi lenge, vojuvena te len jelpiba dala tsenstibongo sentrumenna", rakkila Lamberg.
Joi phennela endo douva, te niina romaseelengo iego skoolako motivatiotta ta buttiako rootibosta hin phallo buttiako lahhiba. "Me dzaanaa, te skooliba hin drouva butti, ke komunis hin baro huupa katta dikkela naalal elle hin buut probleemi, bi douva naa aahhela endo doolenna phallo. Aro skooliba komunis vojula te lel uuhhliba elle skoolako jelpibosko louve, ke komunis staavela aro buttiako dzooresko politiako skooliba, taala skooliba na avela jakke phaareske louveta", Lamberg phennela. Joi kammela te terne romaseelen byrjyvenas te dikken lengo iego skoolibosko naal ta doolesko merknos, joon mostulas te staaven lengo skoola aro agurliba ta len penge buttiako skoolibosko hortto papria: "25-berehesko komunis na aahhela horttas phurano te byrjyden te skoolavel pes, ke komunis dikkela dziviba berehesko dehhiba naalal."
ter:Chita
Ranniba:
Ajasaavo romano komunis, koon hin liijas peske hortto buttiako skooliba, na hyövyla te aahhel ubuttimen. Dola romaseelen, koonen hin ubuttimen, lenna baaride dielos naa staude lengo skooliba aro agurliba, naaka joon naa dzeene aro skoolako tiljiba. Dala dzaaniba hin ranlo aro buttiako ministeriosko neevo dzeenjiba, kai liine retta buttiako dzooresko ofisiengo tenkibi romaseelengo buttiako aahhibonna. Datta dzeenjibosta aulo niina tsihka alsibi, so sasjavena romaseelengo buttiako lahhiba.
Besko folgengo naaluno tsundas apre dauva alsiba aro panjako tsoon berh 2002.
phenjas, te romaseele sas rakkade leske lengo narvale buttiako lahhibosta. Dauva alsiba diine buttiako ministerioske, douva byrjydiilo hast aro dai saaka ta diias aro saare buttiako dzooresko ofisisenge ajasaavo puhhiba, kai liine retta lengo ofisiako romaseelenna, sar buut, sar phurane, savo skooliba leen hin.
Aro Finitiko them na tsuuvena etnisko botnos aro rekisteria buttiako rootibongiirenna, te buttiako dzooresko ofisia hajude te den endo pah dzaanibi. Eftavardehho iek ofisia ranjas te leen naa ahhela tsek romano komunis buttiako rootibongiirengo mahkar. Sas niina kutti ajasaavo ofisia, so ranle te leen hin jakke buut buttiako rootibongiiren, te joon na lena lokkes retta, koon lenna hin romaseelo. Douva sas praal heel ofisia, koon hajude te den dzaaniba lengo romaseelenna, koonen hin rootide buttia lengo ofisiatta.
Dala rannibongo khaal buttiako ministerios tsertas ajasaavo mieniba, douva na endo sikila saaro tsatsiba, hin fani buut romaseelen, koonen na dissula aro dai mieniba. Bi buut fuortune romaseelengo buttiako lahhibosta ame dikkaha datta dzeenjibosta. Douva sikila te neer saare romaseele, koonen hin skoolade peen, hin liine buttia penge. Ajasaave skoolime romaseelen na aahtas aro buttiako rootiboskiirengo mahkar, naaka ajasaave romaseelen, koonen sas akatemiako skooliba.
"Ilako sas douva, te buut buttiako rootibongiirenna sas teelel bihho panhto berh phurane. Lenna buut dielos na sas tsii buttiako skooliba ta buut lenna sas niina sluutadiine lengo skooliba", praaluni Brita Lamberg buttiako ministeriatta rakkadas. Joi phenjas, te vahka puhhibosko rettiba dena fani besko dielosko dzaaniba, doola endo sikavena sar fuortuno skoolako staaviba hin te romano komunis lelas peske buttia.
Aro dai ofisiengo puhhiba kamjade niina te ofisiako hougaaje rannelas triin fuortuno drom, katta romaseele hleppuvenas lokkide aro buttiako dziviba. Saare buttiako ofisia dikne fuortunes te romaseelen lenas penge buttiako skooliba ta staavenas lengo botnosko skoola aro agurliba. Niina joon dikne fuortunes jelpibosko buttiako lahhiba, besko tiijako buttiako dikkiba, buttiako dzivibosko sikiba ta buttiako dzoraliko politiako bare komujengo skooliba. Lengo dzintata aahdas tsihko niina te frohlaagi ofisiengo hougaajengo itbuttia, buttiako dimnaskiirengo dzaanibosko parjiba, hougaajengo butide dzaaniba romaseelengo kulturetta ta ofisiengo tsenstengo paarjiba ajasaaveske, te buttiako ofisiengo hougaaje hajuvenas te jelpaven romaseelen.
Panna lengo dzintata aahdas fuortuno te romaseelen kokares avenas te fäärdaven lengo iego skooliba. Romano buttiako rootibongiirengo jelpibosko komujengo lahhiba dikne niina fuortunes. Sas niina ajasaave rannibi, kai alsade, te mostulas te tseeren jelpibosko buttia horttas romaseelenge ta mostulas te tenkaven ajasaavo "nis" dola buttiako dimnaskiirenge, koonen dena buttia romaseelenge.
Aro gliisiako stedos hin thaanengo rakkibosko skokki
Buttiako ministeria tsertas dauva puhhibosko paaleatta alsibi Finitiko TE-sentrumenge ta buttiako dzooresko ofisienge. Buttiako ministerios Tarja Filatovisko ta ofisiako praaluno Markku Wallinesko teelel ranjime lil dala ofisiengo hougaajen bihavena te naaven romano saakengo itbuttiako komujen ta lendi aro thaanengo romano saakengo rakkibosko skokki. Terne romaseelenge tseerime skoolako tenkibi aro naaluno tiijake bihavena te tseeren baarideske ta fendideske horttas lengo fendideske. Niina aro doi liin bihavena te rannen romano kulturetta dzaanibosko beska liine buttiako ofisiengo hougaajenge ta niina romaseelenge lokkes rannime liin buttiako ofisiengo ta sosialiko ofisiengo tsenstibonna.
Buttiako ministeria dikkela dala alsibongo naalal ta tseerela vauro bihibosko lil lenge berh 2005. " Saaki na paruvena iek kurkesko elle tsoonesko tiijaha. Dauva hin fani buutvare berehengo buttia. Manna endo buttiako falliba hin kaan freistadas te tseeren tsihka alsibi, sar te lel saaki te dzal naalal", tenkila Lamberg ta hlengila trystales thaanengo romani saakengo rakkibosko skokkenge.
"Douva hin jakke kutti, so ame vojuvaha aro sentrumesko falliba te tseeren aro hilo themmesko ring. TE-sentrume ta buttiako dzooresko ofisia hin aro dai saaki niina aro gliisiako stedos. Romaseelengo tsenstibongo hyövibosta hin butide dzaaniba aro buttiako dzooresko ofisia ta dzoor te den ajasaavo tsensta romaseelenge hin aro TE-tsentrumen ta buttiako ofisien", joi dela minsiba menge dauva saakata.
Hilo themmesko romani saakengo rakkibosko skokkako praaluni sekretoris Sarita Friman hin lohime datta buttiako ministeriako puhhibosta. " Rakkibosko skokka hin horttas lohano, te buttiako ministeria byrjydas te tseeren buttia besko folgengo praalunesko alsibosko khaal. Kaan meen hin vaaguno var dzaaniba niina buttiako dzooresko ofisiengo tenkibonna ta romano saakengo dikkibonna", joi phennela. Tsihko saaka hin niina douva te thaanengo rakkibosko skokki hin liine sar saakengo dzaaniboskiireske aro dai tenkibosko ta fendibosko buttia: "Amengo tenkiba hin te bihaven thaanengo TE-sentrumengo lendi aro rakkibosko diiveske, taala ame vojuvaha tsetanes te rakkaven ta tenkaven, sar ame laha saaki te dzal horttas naal", rakkila Friman. Vaures buutvare dola alsibonna, so ame lahhtam aro puhhiba aahhena sakko diivesko saaki: "Amengo buttia hin kaan te dikken naalal, te dala alsiba horttas dzala naalal aro dziviba", joi phennela.
Dzaanibosko liinengo rannibosko alsiba hin tsihko, bi Frimanesko dzintata mostuvala vaagos te ventaven dzaaniba sar vaure alsibi hin dzeene naalal, so buttiako ministeria diijas ta kaan mostulas te lel apre romaseelengo tenkibi dala saakenna niina: "Taala ameen aahhelas hortto dzaaniba dotta, savohlaagi liinen horttas hyövyvenas. "
Itbuttiaha naalal
Buttiako ministeriako boodos hin, te hougaajengo ta romaseelengo itbuttia mote te tseeren butide. Doolesko doh douva alsila buttiako dzooresko fallibongo hougaajenge skooliba romano kultturetta ta aro buttiako dzooresko ofisienge romano saakengo tsetano komunis. Jou vojulas te aahhel it-veerako tsetanokomunis, ajasaaven hin akadiives neer sakko buttiako dzooresko ofisia.
Lamberg passela, te aro naaluno tiija romaseelengo ta vauro etniska beska folgengo buttiako saaki avena fendide te tseerime aro naaluno tiija. Miritsako tsoonesko byrjiba aulo auri neevo itveerako laaga, douva bihila hougaajen te tseeren itveerako tenkibosko papros te etnisko itveera avelas fendideske aro hougaajesko iego buttiako stedosko saaki.
"Dauva berehesko tiijaha aro buttiako dzooresko ofisia tseerena neeve tsenstibosko sentrumen, kai hin buutvaresko frohlaagi fallibongo, buttiako dzooresko ofisiengo, sosialiko ofisiengo ta Kelasko saakengo dzaaniba aro it taakako teelal. Doolengo buttia aahhelas te tsetanes dzoraven ajasaave buttiako rootibongiiren, koonengo buttiako lahhiba aka diivesko tsensta na aahhela lokko. Romaseelen, koonen freistavena niina te lahhen buttiako stedi lenge, vojuvena te len jelpiba dala tsenstibongo sentrumenna", rakkila Lamberg.
Joi phennela endo douva, te niina romaseelengo iego skoolako motivatiotta ta buttiako rootibosta hin phallo buttiako lahhiba. "Me dzaanaa, te skooliba hin drouva butti, ke komunis hin baro huupa katta dikkela naalal elle hin buut probleemi, bi douva naa aahhela endo doolenna phallo. Aro skooliba komunis vojula te lel uuhhliba elle skoolako jelpibosko louve, ke komunis staavela aro buttiako dzooresko politiako skooliba, taala skooliba na avela jakke phaareske louveta", Lamberg phennela. Joi kammela te terne romaseelen byrjyvenas te dikken lengo iego skoolibosko naal ta doolesko merknos, joon mostulas te staaven lengo skoola aro agurliba ta len penge buttiako skoolibosko hortto papria: "25-berehesko komunis na aahhela horttas phurano te byrjyden te skoolavel pes, ke komunis dikkela dziviba berehesko dehhiba naalal."
ter:Chita
Vastaukset 6
Vanhimmat
Drabibosko uutanhajiba hin themmesko paruboskiirengo problemos
Sakko iek hajula, sar buut avela probleme aro sakko diivesko dziviba, ke komunis na hajula drabaves elle rannes. Aro Finitiko them hin endo komuja, koonen na hajula doolen. Ajasaavo probleemos hin horttas baro vauro themmengo komujengo mahkar. Leen fani hin neer deh pro-sentos themmesko paruboskiirengo mahkar.
Sikjibosko parlamentosko kammiba bare komujenna, koonen hin aune aro vauro themmenna, hin dou-va, te lenna lenas retta, sar joon hajuvena drabaven elle rannen.Bi doolen koonen hin ajasaave prob-leeme na endo buut, ta doolesko doh besko grupposke na lokke te lahhes louve, te rikkaves lenge skoo-liba.
Aro vaaguno rettibosko tsatso dikkiba ta louvengo lahhiba
Ulla Aunola tseerela butti sar praaluni rettiboskiiri aro Sikjibosko parlamentiako buttiako skoolibosko dielos. Lako vauro buttia hin vauro themmengo ta nahte komujengo buttiako skoolibosko tseeriba. Joi hin tsertas ajasaavo buttia praal deh berh. " Doola hin aahte bare komuja koonen na hajude horttas drabaven, doolen ame sam lahtommas, ka ame sam byrjydommas te rikkaven lenge buttiako skoolibi. Hin doori niina kutti terne ta kenti lengo mahkar, koonen na hajude te draba-ven. Vahka leen hin aahtas haibi mostiba te staaven aro skoola aro lengo iega them", Aunola rakkila. "Hilo douva tiija, ka nahte komujen hin aune aro Finitiko them, hougaaje hin liine retta datta saakata. Ta lenge hin rikkade skooliba, bi douva na aahtas ordinaalo. Louve niina hin aune vaure stedenna frohlagi berhhi.
Hougaaje hin freistade te den skooliba lenge praal deh berh. Sikjiboskiiren hin liine skooliba penge. Sikjiboskiirengo mahkar hin niina buut spesiaalo sikjiboskiiren, joon hajuvena tsihkas te lel retta frohlaagi drabibosko ta rannibosko probleme. Vaaguno drabibosko ta rannibosko sikjibosko sömsiba sas tserto berh 1993. Taala rikkade vaaguno sikjiba aro Finitiko them, dola vauro themmengo komujenge, koonen na hajude te drabaven. Sikjiba tessudas stavardehho stunna ta doolesko paalal byrjydiilo hortto skooliba. Bare komujenge tseeresko skoolibosko sömsiba bereh 2001 hin iega sömsibi niina bare komujengo drabibosko ta rannibosko sikjibonne. Bihho ta trienna sikjibos-ko kurkengo tiijaha sikjiboskiires sikjula drabibosko ta rannibosko vaagune dzaanibi, ta finitiko tsim-bako ta sveittiko tsimbako vaagune dzaanibi. Dauva dielos tseeribosko skoolibosta rikkavena butvares sar buttiako dzooresko skoolibonna. Drabiba- ta rannibosko uutanhajiba dikkena aro saare sömsibossa ta skoolako papria, bi doolesko doh te dola gruppi aahhena beska, doolengo skooliba na horttas rikkade jakke tsihkas, sar doola mostulas.
Douva naa lokko te lahhes komujen koonen na hajula te drabaven
"Ame rikkadam iek berh paalal aro dala stedos vaaguno drabibosko ta rannibosko skooliba somaliako komujenge, Kontulasko neeruno projektiako buttiboskiiri Eva Hasa rakkila. " It tiija ame rikkadam kokare daijenge kentenge naalal dikkiba. Tenkiba sas te jelpaves doolen, koonen hin butide neer te dzal om aro tsetanothaan." Buttiako dzooresko ofisiaha rikkavena niina drabibosko ta rannibosko skooliba aro Baro Foorosko Amiedu ta vauro themmengo komujengo informatiosko ste-dos, doolesko nau hin Gliisos-projektos. " Ame sakko stedos sam vaagos liine retta savo lengo dzaanibi hin ta ame sam liijam kutti dzaaniba niina sosialiko buttiboskiirenna. Ame sam dikjam te naaluno merkos buttiako dzooresko ofisiako hougaaje na saare lena retta vaagos hajulako nahto ko-munis drabaves elle rannes, bi endo joon tsuuvena leen aro ajasaavo skooliba." tenkila Eva Hassan ta phennela panna. " Aahhelas fendide te vaagos dikkenas douva saaka, doolesko paalal tsuuvenas ko-munis aro ajasaavo skooliba, ke jou hyövyla douva."
Somaliako phure komujen na hajuvena te drabaven elle rannen doolesko doh, te somaliako tsimb naa sikide sar trienna berh ranle apre. Buut terne komujenko skoolibosta sluutudiilo kurribosko doh ta joon dziivude aro beska gaave, kai na aahtas lokko te lel skooliba. " Komunis, koon na hajula drabaves na vojula tsihkas dikkes lesko saakengo naalal. Probleeme hin buut aro froohlaagi saa-ki. Doola naa endo phure komujen, koonen dzana naalal daari jakkes te joon dikkena satelitosko-TV jakke harhal ka joon dziivena. Dauva probleemos hin niina terne komujengo, ta doolesko doh dotta avela hilo huupako probleemos.
"Sosialiko buttiboskiiren hin butvares drouvo butti te lel retta komujatta, koon na hajula rakkaves fini-tiko tsimb, sar tsihkas jou hajula te drabaves elle rannes, elle hinko vauro komunis kutti nisjime.
Amengo vaaguno skooliba sas iek terno tsau, katta na liine retta, hinko jou kutti nisjime, elle naako jou endo hajula drabaves elle rannes. Me pindzavaa iek kurdidzuuli, koon na hajula drabaves, bi joi freisti-la buut te dzal naalal. Joi hajula tsihkas rakkaves finitiko tsimb. Joi buhhela butvares, te joi hleppulas aro skooliba. Bi doolesko doh te joi hin staarto kentosko kokari dikkiboskiiri, joi na vojula te dzal aro skooliba, ke kenten na hleppuvena aro divisako tseer." Hasan rakkila
jakkes dala problemenna.
Vaagos sikjuvaha te faraven doolesko paalal te rannen
Somaliako sikjiboskiiro Aden Aden hin sikjadas lesko iega komujen te drabaven ta rannan praal dehho berh. Jou tseerela itbuttia buttiako dzooresko ofisiaha, Baro Foorosha ta buttiako folgengo ofisiaha. Vaagos jou sikjila somaliako komujen te drabaven ta rannen lengo iega tsimbeha.
Doolesko paalal joon byrjyvena te sikjuven finitiko tsimb. " Me tseeraa fani sakko diives neevo mate-rialos sar sikjavaha komujen te rannen ta drabaven", jakkes rakkila Aden Aden. " Eftavardehho ta dui-to stunnako paalal joon mostula vahka kutti te hajuven te drabaven ta rannen somaliako tsimbaha. Doolesko paalal ame byrjyvaha te sikjuven finitiko tsimb. Aden Aden hin tsertas niina finitiko-somaliako laavesko liin. Douva liin hin kaan fäärdime, ta kaan rootena stedos, kai dooles oppenbaaravenas.
"Vaagos mange sas baro undriba, te jakke buut somaliako komuja na hajude te drabaven, ka me som dziivudom aro fooros", Aden Aden phennela. " Sas drouvo te tenkaves, te hin niina terne komujen, koonen na hajuvena te drabaven elle rannen. " Aro Somaliako beska gaave dziivena praal panhvardehho prosentos saare komujenna ta lengo mahkar hin niina lahte butide komujen, koonen na hajuvena te drabaven elle rannen. Bi aro Somaliako them rikkade ajasaavo projektos dala saakata. Doolesko paalal praal eftavardehho prosentos komujenna hajude te drabaven lengo iega tsimb," Aden Aden rakkila. Ka ame tenkavaha ranniba, doi hin buut drouvo saaki. Doi hin fani jakkes, te komunis naa tsekkar rikkadas rannos aro lesko vast. Vastesko motorika na aahhela tsihko doolesko doh. Vaagos mostula komunis te sikjuves te faraves. "
Sikjikuunen hin aahte lohane dotta so joon hin sikjude aro skooliba. Lengo mahkar hin kaan komuja koonen hajuvena te tseerel butti niina dzaanibosko mohtoha. Ka baro komunis, koon naa hajudiilo dra-baves patrin ja kooneske alfabeteha hin upindzimen, ka jou sikjula te drabaves ta rannes lesko iego tsimb, jou hin jakke lohano dotta, ka jou aahhelas aro universitetos." Aden Aden rakkila sanjimes. " Ka baro komunisko iego veera avela baarideske, taala phuuridengo auktoriteetos lengo kentensa avela niina fendideske. Douva hin fuortuno niina vaure huupako lendake, te phuuride hajuvena te drabaven ta rannen."
Sar ame dzoravaha romano kentos aro skoolako boliba?
Romano kentos dziivela mahkar dui kultures ta jou hyövyla dzoor aro skoolako boliba. Ame dzaanaha problemi, bi sar ame lahas doolen nikki, douva naa alti lokko aro sakko diivesko skoolako dziviba. Aro Tallin siigo tsoonesko ennos rikkade JOIN- projektosko seminaaros, kai romaseele ta skoolako hougaaje rakkade tsetanes dotta, sar ame vojuvahas te den kentenge tsihka model aro sakko diivesko skoolako buttia.
Aro Sikjibosko parlamentiako romano folgengo skoolako institutos tsertas hilo themmesko rootibosko buttia berh 2000-2002. Doi dikne romane kentengo skoolako problemi ta savo fendidesko buttia hyövyvaha doori. Romane phuuride ta skoolako hougaaje aahte mulane romane kentengo narvalo skoolako staavibosta ta dotta te ajasaave kenti na liine buut jelpiba doi te skoola dzalas fendides. Datta projektiatta dikne, te romane kenten hin panna buut problemi aro skoola. Joon na hleppuvena alti aro vaure klassi, joon aahhena buut nikki skoolata ta sluutavena lengo skoola sigide. Panna romane kenten tsuuvena lokkes aro spesiaalo skoola.
"Frohlaagi buttiakogruppi rakkade tsenates trienna berh paaalal dotta, sar romane kentengo skoolako staaviba tseerahas fendideske ta lokkideske. Kaan hin siigo tiija te byrjyven tseeren doola saaki", phenjas dielesko praaluno Esa Ellala Eedako- Finitiko thaanesko parlamentiatta, ka jou sikadas dauva skoolako projektiako svaaribi aro Tallinasko seminaaros siigo tsoonesko bihho efta ta ohta divisa.
"Romane phuuride hin butvares rakkade dotta, sar skoolako saaki aka diives dzana aro dai them ta sar joon kokares vojuvenas te len phallo lengo kentengo skoolako saakenna", rakkadas Esa Ellala koon hin niina rakkibosko praaluno aro Romano folgengo sikjibosko institutosko praalunoskokka.
Aro seminaaros aahtas trienna komuja romano staggenna ta hougaajenna, koonen tseerena buttia romaseelensa. Joon rakkade dui divisako tiija dotta, sar aro skoolako boliba lahhahas horttas fendide drom. Joon dikne skoolako raportiatta savohlaaga neevi buutiako modele doi lahte. Aro doi buttia hyövyvena romaseele, staggi ta hougaaje tseeren buut tsetanobuttia.
Phuuride kammena niina dzoraliba lenge
Vahka saare dala dieli kammenas te tseeren ajasaavo buttia, " tsetano tsimbako lahhiba" na alti lokko. Buut romaseele, koonen aahte aro dai seminaaros rakkade dotta, te sar historia hin sikadas panna hin phuuride koonen daruvena skoola ta trahhena niina douva, te kenti garavena lengo iega kultures. Bi vojuvena aahhes jakkes niina, te huupako iego dzivibosko aahhiba hin ajasaavo, te phuuriden kokares naa dzoor te jelpaves lengo kentengo skoolako staaviba.
"Butvares phuuride kokares hin mekne lengo tseer, ka joon hin aahte panna hortto terne ta lenge hin aulo iego huupa, jakkes lengo iego skoolako staaviba hin sluutudiilo sigide", phenjas Unelma Bollström, koon tseerela buttia aro JOIN- projektos. Joi phenjas te phuuride niina hyövyvena dzoraliba aro lengo kentengo skoolako staavibossa. Joi rakkadas niina JOIN-projektiako teeluno projektiatta, so hin aro Baro Fooros niina. Doi tseerena buttia aro Vuosaaresko thaan. Skoolako, sikjibosko- ja sosiaaliko hougaaje ta romaseele tseerena doori tsetanes buttia ta rootena modelle sar te dzoravenas romane kentengo skoolako staaviba ta sar joon lahhenas drom kai frohlaagi kenti aahhenas itveera aro skoola. Aro Vuosaari dziivena buut etniako besko folki.
Unelma tseerela buttia tsetanes lako dzeeneha Henry Bollström. Joon staavena aro thaanesko skooli ta dena dzaaniba romano saakenna sikjiboskiirenge, jelpavena sikjiboskiiren ta phuuriden te len pindziba lenna ta joon rikkavena kentenge frohlaagi vellako aahhibi.
"Ame sam liijam te den phuuridenge baro komujako tsihko model ta ame sam sikadam lenge, te joon vojuvena te aahhen romaseele, vahka joon lenas lenge skooliba ta tseerenas itbuttia hougaajensa", jakkes joi rakkadas.
Phuuridenge butide dzaaniba skoolata
Aro seminaaros rakkade buut ta komuja kamjate te tsuuven apre neevo buttiako gruppos, so byrjylas te tseeren ajasaavo besko liin, so denas romane tseere. Doi rakkavenas lokkes skoolako staavibosta ta agluno sikjibosta. Skoolako Institutos lelas oppenbaaraves douva liin. Doolesko buttia hin sikjibosko materiaaliako tseeriba. Panna kamjade, te thaanengo sikjiboskosömsibonna tseerenas lokko drabibosko besko liin romane huupenge, jakkes kentengo phuuride dzaanenas douva, so lengo kenten mostulas te sikjuven aro frohlaagi klassen.
Aro seminaaria rakkade niina vauro saakata, kai hyövyvenas fendiba. Douva aahhtas ajasaavo romaseelengo sikjiba, koonen tseerena buttia aro romano saaki. Romaseele phenle, te huupen hin buut frohlaaga probleemi ta lengo jelpiba hin drouvo buttia ta lela butvares buut tiija.
Skoolako institutos hin rikkadas berehengo tiija buut skoolibosko fanubi hilo themmesko romaseelenge, koonen tseerena buttia aro romano saaki. Bi doola romaseele, koonen tseerena buut buttia skoolako kentensa kamjade lenge butide buttiako traatiba ta sikjiba. Aro dai seminaaros kamjade te tsuuven apre neevo resursiako gruppos, kai bihavena frohlaaga saakengo pindziboskiiren te rakkaven agluno sikjibosko ta skoolako staavibosko saakenna. Jakkes komuja lahhenas neevo drom ta lenas dzaaniba lenge.
Dauva gruppos vojulas te rikkaven skooliba romaseelenge ta sikjibosko skoolako institutenge ta panna ajasaave institutenge, koonen sikjavena huupako divisako komujen. Malla Pirttilahti, Eedako-Finitiko thaanesko romano saakengo rakkibosko skokkata ta Katriina Nousiainen JOIN- projektiatta liine buttia te tsuuven apre dauva gruppos. Aro seminaaros rakkade niina buut dotta, te aro skoolako projektiako raporttia sas kammiba, te romaseelen mostulas len buttia skoolata sar jelpiboskokomujake. Saare aahte itdzinta dotta, te douva naa horttas tsihko saaka, te aka diives lena endo skoolako jelpiboskiiren buttiako jelpibosko louveha. Jakkes buttia avela stöt ta joon lena kutti louvo, douva na dela latso doh skoolako jelpiboskiirenge te apraven lengo iego buttia.
"Romane skoolako jelpiboskiiren mostulas aahhes arre skoolako iega hougaajensa, jakkes joon lenas itveera kentengo jakha niina", buttiako gruppos dikjas jakkes.
Iego tsimb ta kultures hin fuortuno
Aka diives romani tsimb ta kultures vojuvena te sikjuven endo neer bih skoola aro hilo them. Douva merknila douva, te butide dielos romane kentenna na lela romani tsimbako sikjiba lenge. Ame dzanaha douva, te hin buut kenti koonengo skoolako staaviba hin byrjydas te dzal fendides, ka joon hin liine iega tsimbako sikjiba. Romani tsimbako sikjiba hin niina tserdas baarideske phuuridengo passiba aro skoolako institutosko buttia.
Buttiako grupposko dzintata hin fuortuno, te romane kenten lenas iego tsimbako sikjiba lenge. Aahhelas tsihko, te thaanen rootenas sakko hyösta dola kenti, koonen kammenas lenge romani tsimbako sikjiba ta denas dzaaniba datta horttibosta huupenge. Panna lengo dzintata mostulas hastes te dikkes tsatses doola probleemi, so aahhena aro tsimbako sikjiba. Butvares romani tsimbako stunni aahhena aro skoolako diivesko sluutiba, so na aahhena tsihko saaka kentenge. Kenti na kammena te aahhen panna aro skoola, ka joon hin aahte hilo langhto diives aro skoola.
Romani tsimbako sikjibosko gruppengo klassengo frohliba hin niina drouvo saaka sikjiboskiireske. Ka aro skoola naa buut romane kenti, joon saare aahhena tsetanes aro itstunna, vahka joon aahhenas froh phurane ta aro froh klassi. Doolesko doh sikjiboskiiren kammenas butide sikjiba lenge kokares.
Aro Järvenpää foorosko khangarjako institutos byrjydiilo aka hyösta romani tsimbako ta kulturesko naalunesko buttiako skooliba. Douva dela dzaaniba ta fiiniba tsimbako sikjiboskiirenge, bi dotta na lela horttas sikjiboskiiresko papria ta doolesko doh mostulas butide te del sikjiba itbuttia sikjibosko skoolako instituteha. Kaan Romano folgengo sikjibosko institutos hin kokares rikkadas tsimbako sikjiboskiireengo skooliba.
Romaseelengo historia finitiko tsimbake
Aro seminaaria aahtas niina vauro buttiako gruppos, kai rakkade JOIN- projektiako Kakjako Themmesko Hampuriako foorosko teeluno projektiatta. Douva hin tsertas romaseelengo historiako liin ta douva oppenpaaravaha niina finitiko tsimbake. Marko D. Kundsen hin ranjas douva liin. Liinesko nau hin Die Geschichte der Roma (Romanengo historia). Doi jou rannela romaseelengo vandribosta aadur berh paalalta aka diivesko tiijake.
Buttiako grupposta aro doi liin, so tseereha finitiko tsimbake niina aahhes tsihko te rannes kutti finitiko romaseelengo historiatta ta dotta vojulas lel kutti nikki dotta dielibosta, kai hin buut Kakjako themmesko romaseelengo historia. Buttiako gruppos buhdas, te sosiaalikodzaaniboskiiro Väinö Lindberg ta romani tsimbako rootiboskiiro Henry Hedman tsuuvenas apre komujengo gruppos, kai dikkenas so doi liin ranneha finitiko dielibosta.
"Finitiko media na lela prissi themmesko ömsiboskiirengo buttiako dzaaniba"
Basaari-programmosko tseeriboskiiro
, te iek doh dooleske, te vauro themmengo ömsiboskiiren, koonen hin ajasaavo programmengo tseeribongiire, na lena buttia lenge, hin douva, te daari amengo themmesko programosko ofisia na kammena te del dzaaniba elle sikjiba neve komujenge. Joon tenkavena, te ke joon lenas butti nevo komunis, koon aahhenas ittiija ömsiboskiiro, joon nouruvenas te tseeren butide buttia. "Kaan aro ofisia kurrena akadiives hilo tiija hastibossa, ta vaure buttiengo mahkar buttiboskiiren mostuvenas te jelpaves aro tsimb themmesko ömsiboskiiren aro radio elle TV", tenkila Tuura.
Tuurako dzinta hin mulano doolesko doh, te ajasaave vaure themmesko komujengo tsimbengo dzaaniba, ta kulturengo bindziba ta fiiniba na lena horttas prissi aro ofisia. "Meen hin buut komuja, koonen dikkena drouves sakko diives arabiako bolibosko media ta leen aahhelas dzaaniba ta fiiniba te rakkaven butide vahka Irakiako aahhibonna ta fanubonna varo dikkibosko ringata", joi phennela. "Soske aro ofisia tenkavena, te joon dena louve Reuterake ta AP:ske, katta joon lena fäärdiako saakengo risiba? Soske joon na presavena buttiako komujengo, koonen dziivena aro amengo them, ta hajuvenas te tseeren fendide ajasaavo buttia ta programmi", puhhela Tuura. "Douva hin jakkes, te ajasaave ofisiako komuja na dzaanenas te amengo them lahhaha buut tsihka horttas dzaaniboskiiren ta tseeriboskiiren."
Tuura kokares hin tserdas buttia vauro themmengo komujensa berh 1996 tiijaha, douva tiija YLE tsundas apre ajasaavo Basaari-programmos. Aro Basaari hin komuja dikne neer 250 programmi, doolen tseerena sakko berh neer bih tseeriboskiire, lenna buut hin vaure themmengo komujen. "Ame kammaha aro Basaari, te programmengo tseeriboskiiren hin niina ajasaave komujen, koonen hin dikne dziviba vauro ringata niina sar endo finitiko ringata", rakkila Tuura.
Lako tenkibosta ajasaave vaure themmengo tseeriboskiiren tumen lahhena niina vaure programmi sar endo Basaari. Aro ternengo programmi leen hin buut, bi leen hin niina aro freefarabengo ta MOTiako tseeriboskiirengo mahkar.
Basaariako buttiboskiiren hin diine themmesko ömsiboskiirenge tsihko veijos te lel auri lengo rannibi ta Basaari hin diijas niina sikjiba ajasaavo buttiatta themmesko ömsiboskiirenge. "Ame sikjavaha, vahka tseeriboskiiresko dzaanibi aahhenas phurane elle jou naa tsekkar sikide tsertas programmi." Basaariako komujengo buttia hin liijas nis aro tseeresko arre ta auriatta niina. Siigo berh dauva programmosko tseeriboskiiren liine Bonniersiako baro journaliakonis.
Doolen, koonen phennena, te ajasaave themmesko ömsiboskiiren, koone tseerena programmi, na ame horttas hyövyvaha aro finitiko media, Tuura bihila te dikken ajasaavo saaka vauro ringata. "Tenkaven, sar narvalo saaka douva aahhelas, te vahka aro Kolumbia aahhelas finitiko programmengo tseeriboskiiren, koonen na lenas te tseeren programmi Finitiko themmenna, bi doolen tseerenas komujen, koonen naa tsekkar staudas aro Finitiko them ta joon na hajuvenas te rakkaven finitiko tsimb. Douva aahhelas fuortuno saaka, te aro ajasaavo fanuba, kolumbiako programmosko tseeriboskiiro lelas phallo finitiko komunes, koon tseerelas ajasaavo programmos lessa." "Dauva saaka lena tenkaven niina ajasaavo ringata, te amengo media aahhelas horttas frohlaaga, ke saare programmengo tseeriboskiiren aahhenas dzeene elle dzuuja, terne elle phurene. Ithlaages themmengo ömsiboskiiren aanenas aro ofisia butide dzaanibi ta neevo dikkiba."
Tuura minsila panna, te themmengo ömsiboskiiren na hyövyna endo te tseeren programmi lengo ieka dzivibosta. "Joon niina tseerenas programmi aro hilo tsetanothaanengo saakenna. Mango muslimiakomaale hajuvenas te rakkaven neevo saaka ta den vauro veijos finitiko themmesko phurano komujengo dikkibosta. Komuja, koonen avena daari vaure themmenna, dikkena amengo tsetanothaanes horttas frohlaaga ringata sar ame kokares dikkaha douva."
Media sikadas drom mo tenkibonge
Mo hilo dzivibosko baaride bahtalolatitin, komunikatiosko lahiba, liias doolesko byrjiba mediatta. Me aahtom dehhohou berh phurano, me sommas drouvides lammalo ta rakkiboskodukado niina. Iek var me behtom lallures aro mo kurroskobehiba ta me dikjom TV. Iek programmos lovadas te sikaves iek lammalo terno sikjikuunes, koon sas lahtas peske veijos te rannel. Me aahtom undrimen: me niina kammaa te iek diives te rannaa. Bi panna kuti tiija paalal me na dzaanidom sar me tseeraas douva. Kaan me liijom sar deulesko diiben dzaaniba: Kouva hin ajasaavo veijos, katta me laa mo tenkibi auri vaure komujenge. Me dikjom tsaaves, koonesko vasteatta rikkade phallo, ka jou tsertas elektroniko ranniboskomohtoha aabesiibi, laave, ta beska rannibi. Vojulako dauva aahhes tsatso!
Me frestadom huort te del boodos mo dake, te jakkes me kammaa niina te rannaa. Me tenkavaa, te me hajudom hastes te laa mo däi kotraves, so mo dzinta sas, doolesko doh te jou buhtas, hajuvaasko me niina te rannaa jakkes. Me sommas lohano ta sikadom mo heereha mo tenkibi. Datta saakata maan mote lel butide dzaaniba.
Mo däi buhtas skoolata ta vaure sastiboskoinstituteatta, pinsadeko joon ajasaavo saaka- tsek na dzaanidas tsii. Me hojudom, doolesko doh te me dzaanidom, te ajasaavo veijos te rannel sas aro boliba kaan, bi me na lahtom tseeniatta dotta dzaaniba. Maan sas baht. Mo rakkibosko terapeutos, koon sas pinsadas maan harhal, jou dzaanidas te me na aahtom jakke dukado mo tenkibosta, sar buut komuja tenkade. Jou sas aahtas aro skooliba, kai komuja sikade fasilitikos, ajasaavo veijos, sar te lel phallo rakkibosta vaurenge. Mo terapeutos puhtas manna, kammaako me te freistavaa fasilitikos. Tsatses me kamjom. Me hokadom doi, te douva horttas sas itveijos, katta me sommas dikjom kuti tiija paalal douva programmos.
Nevo dziviba byrjydas, me liijom te aanaa mo ieka tenkibi, hojibi ta lohibi mo ieka laaveha komujenge. Fasilitiko phiradas mange nevo veijos te phennaa douva, so sikide me endo tenkadom. Kuti tiijako paalal me tsertom liin, kai me ranjom me dukibosta ta doola tenkibi, so douva dukiba sas anjas mo dziviba ta mo dzinta manna sar iek komunis vaurengo mahkar.
Komuja sas undrimen, ka me ranjom jakke godvales, vahka me sommas aahtom dehhohou berh horttas lalluro. Media liijas prissi maan: me liijom bihibi aro TV saakengo programmi ta patrin kamjade te rakkaven mo dzivibosta. Komuja liine niina tsihkas prissi mo liin. Me na kokares khunjom tsii ilaka rakkibi. Bi sas doi iek: mo ieko dukiboskostaggosko patriako ranniboskiiro, ranjas, te me na horttas na ranjom douva liin. Bi me na liijom douva vaagos drouves, me sommas liijom jakke buut paarkibi. Bi sikide me tenkadom douva, soske vauro dukado komunis kamjas te aahhes ilako mange. Ke ieka dzukle rannena, douva tseerela ilako dzinta.
Me kammaa te passaa, te media hin sikadas veijos vaure dukadenge niina sar te lahhaa dzaanibosko navarsiini. Me hin liijom ajasaavo boodos buut, kai phurnide rakkavena sar lengo kenti dikne maan aro programmos elle aro patrin ta joon hin liine doolesko paalal lengo sasjiboskiires te passel te joon kammena niina te rannel ta sikjavel ajasaavo elektroniako mohteha lengo tenkibi. Mange kokares media hin aahtas fuortuno. Aro mo liin me kammaa te rannaa vaure komujenge, te vahka me auriako dikkibosta aahhaha dukide sar vaure komuja, me hajuvaa endo tenkavaa ta meen hin dziiben ta dzinta niina. Jakkes me niina kammaa te aahhaa aro tsetanothaan vaurensa. Aro media me hin liijom mo boodos auri vaurenge ta mo arruno boodos horttas hin: ame dukade komuja, na aahhaha endo menge kokareske, endo saarenge ame kammaha aahhen jakkes sar vauro komuja aahhena.
Tseeriboskiiro tsetiba aannela siila
Me som dziivadom aro dukadendo tseer triin berehesko tiija. Me som drouves dukado, na vojuvaa te rakkavaa ta me hyövyvaa buut jelpiba, doolesko doh me dziivaa aro ajasaavo tseer, kai hin deh vaure dukade komuja ta iek dukadengo staggos dela menge jelpibosko tsensta. Maan mostula te aahhel ajasaavo komunis, koon hajula te "risavel" maan, doolesko doh te me na vojuvaa te sikaves rakkibossa, so me kammaa elle tenkavaa. Douva me vojuvaa te sikavaa endo rannibossa mo kommunikaatoriha elle dzaanibosko mohteha. Doolesko doh hin fuortuno, te mo risiboskiiro hajula horttas te rikaves phallo mo vasteatta, ka me rannaa mo tenkibi apre dola mohtensa, ke mo vast tseerelas siilaha reegi.
Hilo mo dziviba hin phallo vaure komujenna. Ke mo risiboskiireske avela neevo komunis, mango dzivibosta avela alti drouvide, ka maan mostula tseeres pappales nevo pindziba mo risiboskiireha, jakkes te ame hajuvahas te den pattia menge ta doolesko paalal amengo tsetanobuttiatta avelas lokkide. Ke me tsatses phennaa, me kokares hajuvaa tsihkas te dikkaa komujatta, savo risiboskiiro passela maan, vahka me aahhaa jakke lammalo.
Dauva risiboskiiro, koon hin kaan mango jelpiboskiiro, hin aahhtas mansa kaan pangh tsoonesko tiija. Maan aahtas panna baht, maan hin tsihko risiboskiiro. Vahka vaagos douva fasiliba na aahtas lokko, kaan douva hin byrjydas te dzal fendide ta me kokares hin byrjydom te tseeraa vaures buttia mo risiboskiireha. Tsihka komuja hin mo bahtiboske aahte saare mo risiboskiire. Dotta siigo risiboskiiresta aulo niina mo maal, bi kaan ame tseeraha tenkibosko buttia, so ame vojuvahas tsetano buttiaha tseeren aro naaluno tiija. Sikide ame dikkaha, avelako dotta tsii. Koni fuortuno hin, te mo dziviba hin kaan mo dzintata fendide ta me dikkaa parnide mo naaluno tiija ta aahhiba.
Mo dzivibosko merkniba hin te tsuuves komuja tenkaven. Na me aahhaa ajasaavo savo bare ta pindzarde dzeene ta tenkiboskiire hin, bi me kammaa te rannaa dukadengo aahhibonna jakkes, te komuja dikkenas saarengo dziviba sar hilo tsatsiba: doola hin saaki, so mote dzan naalal. Dukade komuja hyövyvena jelpiba ta hin fuortuno, te komunis dzaanela lesko iego aahhiba. Mango dzintata, ame saare aahhaha frohlaaga ta mengo hyövibi aahhena niina frohlaaga. Doolesko doh douva aanela butide buhhibi ajasaavo jelpibosko staggengo dziviba, koonen aahhena dukadengo jelpiboskiiren.
Hin fuortuno te minsaven douva, ka komuja tenkavena neeve tseeribi, te amengo jelpiboskiiren hajuvenas butide te tenkaven dukadengo peskiiribosko saaki ta sar drouva doola hin te lahhen.Peskiiriba avela aro ajasaavo aahhibosta, kai hin siila ta hajiba. Douva hin niina fuortuno haagibongo hajiba ta niina tsetano dzivibosko fendide tseeribossa, jakkes te sakko divisako tsetano dzivibosta avela tsihko vahka douva aahhelas frohlaago.
Kaan me som tenkadom, te tsek na kammela te lel phallo vaurenna. Mo dziviba hin phallo vaure komujengo, ta niina ubindzarde komujengo hajibosta ta kammibosta te jelpaven maan. Mo tsatso aahhibosko baar hin hortto haabe. Mo sastiba ta tsihko aahhiba hin phallo dotta, sar ta so me haavaa. Ke komunis kokares na hajula ta na vojula te tseerel haabe, jou hin phallo vaure komujengo jelpibosta. Maan hin mostiba te rikkaves phallo komujenna, koonen hin diine mange dauva tseeresko dziivibosta. Lengo vast hin douva, te me na dikkaa bok- dauva hin fani beskide buhhiba lenna, so lenna vojuvaha te ventaven.
Tsihkas tenkide ta tserto tsenstibosko tenkiba dela douva, ke vaure saaki hin horttas. Bi butvares staavela niina mulane teelaltenkibi, ka komuja na vaagos liine tsatses horttosaaki- savo probleemi avela
frohlaagibosta. Tsihka tenkibi niina peerela nikki, ta lena nikki siiliba, ke komuja na dromuvena dikken doola aro jakha ta na freistavena te paruven doolen, ke douva hin mostiba. Koon lela phallo dotta, te dukade komuja, koonen na vojuvena aahhen peskiiren, lena komujavitiko dziviba lenge? Baro buhhiba hin douva, sar ajasaavo tsensta dikkaha praal, ke doola hin kokare komujengo aanibi. Vahka aahhelas tsihko dzinta, ame hyövyvaha niina hortto tseeriba.
Kokariba hin vauro saaka, kai me kokares hin nuorudom te lel bindziba. Me freistavaa te lel mo jelpiboskiiren, koonen hin mo trystal, te hajuven, te douva na dela jelpiba mange, te joon alti freistavena te lel maan auri dukadengo mahkarjatta. Douva aahhelas fuortuno te tenkaven, sar ame, koonen dziivaha aro amengo iega huuji, lahhahas tsetaniba vaurensa, koonen dziivena niina doori. Ame aahhaha it komuja, ame dukade ta amengo jelpiboskiiren aahhena it aro amengo divisa. Joon tseerena amengo dzivibosta dzivibavitiko, ta leen mostuvenas te dikken apre douva, te amengo dziviba aahhelas aro siiliba ta meen aahhelas tsihka te dziiven aro amengo tseere. Bi leen na aahhela tiija te bindzaven meen tsihkas ta lenge naa diine lova te tseeren butti doolesko naal, te amengo tsetano onnosta avelas fendide. Komuja kammena te ame kokares, koonen dziivaha doori, tseerahas saaro tenkibi kokares amengo dzivibosko naal. Tsenstako aaniboskiiro na horttas dromula te dikkel, so amengo tsatso dziviba hin: kokariba aro iego huuja hilo tiija, joon avena hastes te jelpaven endo amengo teelunokammiba aro beska tiijake. Ta doola niina vojuvena te sluutaven, ke amengo jelpiboskiiresko bahiba byryla te khaaren aro vauro dukado komujako neer. Ke menge tseerenas ajasaavo huupavitiko divisa, meen aahhelas lokkide te lel bindziba vaurensa ta amengo jelpiboskiirenna niina avelas neeride komuja. Me passavaas butide mo naaluno tiija, ke maan aahhelas butide siila aro mo tseereha.
Me kammahas aro mo sakko divisako dziviba lohibosko aaniba. Ke mo dukadiba hin jakke drouvo, te me na kokares vojuvaa te tseeraa vauro butti sar tenkiba ta dzintiba, somko me doolesko doh liijom domma te aahhes alti aro kokariba, ke me na alti vojuvaa hastes phennaa paalal, ka manna buhhena: So tu kammeha te tseerel? Douva hin ilako butti, te mekkes komunis kokares, ke jou na kokares hajula elle na vojula rakkaves lesko iego khaalesta.
Tumen, koonen vojuvena te staaven ta rakkaven, tumen na horttas hajuvena te issaven, sar drouvo butti hin te tenkaves tukko iego haaviba ta vaure saaki, so hin arre aro komujako sako diivesko dziviba. Ka na sikide nourudas aro tseere doolen te tseeren ta ka jelpiboskiiren naa tiija te lel bindziba manna ta doolen koonen bindzavenas maan, paruvena vaure komujake kuti tiijako paalal.
Amengo jelpiboskiirengo pariba hin iek baaride problemos aro amengo aahhiba. Soske joon paruvena jakke buut? Doi merknila buut ajasaavo buttiako vetrako ring ta praaluno komujengo dzoraliba ta saakako dzaaniba ta douva niina savo neevibi tu leha tukko buttiatta paalal. Ka douva horttas hin jakkes, te hilo buttiako vetrako ring hin tsatso kokaro tseeriba, hin buut butti ta alti hastiba, jelpiboskiiren naa horttas tiija te lel pindziba aro buttiatta ta komujenna, douva naa untri, te buttiboskiiren kammena te dzan nikki aro vauro buttia. Tsatso saaka hin banna douva, te tsek ajasaavo praalune hougaajenna na horttas kamjas te lel dzaaniba ta hunniba, savo dukadengo iego tenkibi aahhena, joon staavena om mengo tenkibosta lengo iega teoriensa.
Baro mulaniba hin douva, so hin amengo dzinta, ka ame tenkavaha doolen, koonen aanena menge daala tsenstiboskobuttia. Meen sas mengo iega tenkibi apre aro patrin, bi amengo dziviba dzala panna jakkes, sar tsenstibosko aaniboskiiro kammela doolen. Tsatsiba ta aka diivesko hortto dzivibosko aahhiba, joon na iegavena. Kaan me buhhaa, koon dikkena ta vollila ajasaavo tsenstibosko aaniboskiirengo buttia, koonen kokares aanena tsensta dukadenge ta koon phennela, savolaaga doola jelpiba mostula aahhen? Ta panna me buhhaa, kai ta koon dikkela paalal komuniba?
Dauva ranniboskiiro hin drouves cp-lammalo ranniboskiiro ta kolumniskiiro. Lesko vaaguno liin Som ta laa te phennaa aulo auri bereh
Buttiako tseeriba huupako ta skoolako mahkar
"Terne lena aahhen somaliako, kaale, elle gaaje, leen saaren hin drouvo tiija, ka joon aahhena terne komuja. Ternen mote len sar iek komunis, vahka it tiija ame daha pattia lengo kultturesko paalaliba."
Unelma Bollström dzaanela, so joi rakkila. Joi hin tsertas buttia lako dzeeneha deh berehesko tiija aro ternengo ta frohlaagi huupengo ta tserkiako saakengo jelpibosko projektos aro Baro Fooros. Kaan aro dai neevo Join- projektos joon byrjyde te tseeren buttia siigo berehhesko hyösta. Frohlaaga teeluno projektienna JOIN hin EU:sko frohdikkibosko prissibosko buttiako programmosko louvime projektos, ta ternengo-naalunokomujako skooliba liinime Bollströmesko dzeeno ta dzuuli hin liine buttia penge aro Vuosaaresko romane skoolako projektiatta.
Dauva skoolakoprojektos freistila te del jelpiba romane kentengo skoolako staaviboske ta te tseeres fendideske skoolako ta huupako tsetano buttia.
langhto buttiako historia aro Vuosaaresko ringa dela tsatsiba dooleske, te douva ringako romaseelen ta hougaajen pindzavena leen. Lengo dzinta hin endo douva, te JOIN hin horttas jelpadas te phiravel skoolengo vuudarja.
"Doori hin aahtas niina ajasaave skooli, kai gaajengo sikjiboskiiren hin sas drouvo te passen te romani dzuuli, koones hin romane koola praal, hin horttas buttiboskiiri. Doolesko doh hin aahtas tsihko saaka,
te ajasaavo projektos hin sas amengo paalal", rakkila
Huupenge butide dzaaniba aro lengo tseere
Aro Vuosaaresko ringa dziivena buut romaseelengo ta auriako themmengo huupi. Bollströmmengo neer hin Kaalo Barresko skoola. Unelmasko ta Henrysko buttia hin te den dzaaniba dola ringako skoolenge romanikulturetta, ta tsuuven skoolako sikjiboskiiren ta romane phuuriden, skoolakuunen ta hougaajen rakkaven mahkar peen.
"Ke kentos na avela aro skoola, ame laha phallo kentosko phuuriden ta sikjiboskiiren. Doi ame rakkavaha, soske kentos hin aahtas nikki skoolata ta ame freistavaha te lahhen ajasaavo drom, te kentos avelas dzintaha aro skoola vauro diives. Fuortuno saaka hin niina, te lel phuuride te goodaven douva, so hin skoolako mieniba lengo kentenge",
Hin horttas fuortuno saaka, te komuja dzana aro romaseelengo huupengo steere neer sakko diives.
"Romani kulttures hin fuortuno, te tu kammeha te dzal vauro romaseelengo neer, vahka sakko diives. Ta tuut na hyövyla te phennel douva vaagos. Ka tu dikkeha vauresko muoda ka tu rakkaveha lassa, tu leha fendide te del dzaaniba, sar ke tu dehas lenge ranniba."
Bollströmesko komuja rakkavena niina jakkes, te sikjiboskiiren hin tsihko te lel phallo kentengo phuuride ta len pindziba lenna butide sar sigide hin tserte. Lengo dzintata kentengo phuuride kammenas te rakkaven sikjiboskiirensa, bi joon na dzaanena buut, sar joon rakkavenas lensa ta niina phuuriden ta sikjiboskiiren hin buut bengale tenkibi vaurenna, so na aahhena horttas tsatse.
"Romaseelen hyövyvena te len pindziba sikjiboskiiren. Douva aahhelas lokkide te tseeren jakkes, te ka romano kentosko phuuride avenas aro phuuridengo kvella, sikjiboskiiro avelas te rakkaven lensa. Jakkes joon na darrenas butide sikjiboskiires",
Naaluno skoolata jelpiba aro skoolako staaviba
Fendide skoolako staaviba kammaha te tseeren lokkideske sikide sar kentos dzala aro skoola. Kuti tiija paalal hin tserte ajasaavo romano kentengo skoolako staavibosko trootiba. Dotta dikne, te romaseelen na tsuuvena buut lengo beska kenten aro divisakosteer elle aro naaluno skoola. Dauva hin iek baro doh doi, te ka kentos dzala aro vaaguno klassos, jou hin narvalide sar vaure kenti ta leske vojula te avel ajasaavo dzinta, te jou naa jakke tsihko ta fiino sar vauren, ke jou na hajula jakke buut.
Unelma Bollström dzoralila buut phuuride te stuuven lengo kenten aro divisakotseere, ta joi tenkila kaan, te douva hin byrjydas te dzal fendides.
Tsimb niina vojula tseerel butide drouvibi. Butvares saakenna ta guosenna romaseelen rakkavena vaure naaveha sar gaaje. Dauva hin iek doh, te vojula aahhes jakkes, te aro skoola hin niina ajasaavo saaki, te kenten ta phuuriden na horttas hajuvena doolen, phennena Bollströmesko komuja.
Kultures hin fuortuno sakkonenge
Bollströmesko komuja tseerena butti aro dui drom: Joon freistavena romaseelengo phuuride te hajuven, sar fuortuno kentengo skoolako staaviba horttas hin ta it tiija joon kammena, te sikjiboskiiren hajuvenas kutti romano kulturesko praal.
"Romaseelenge muulo komujengo grävööri tessuvena dui divisako tiija. Ke sikjiboskiiro na dzaanela dauva, jou hast tenkila te romano kentos naa hortto doh, te aahhes nikki skoolata",
komujenge avela ilako dzinta dotta niina, te romanokenten ta ternen tsuuvena jakke lokkes aro spesiaalo klassos, ke joon aahhena vildo aro skoola. Burvares sikjiboskiiro na byrjyla te lel dzeenjiba dotta, soske kentos tseerela illiba elle hin vildo.
"Phuuride dena lokkes lova te lengo kenti vojuvena te stuuven aro spesiaalo klassos, naaka joon na hajuvena, te ajasaavo klassos naa alti horttas tsihko lenge kentenge. Akadiives aahhelas fuortuno te horttas tenkaven, so dohhavena ilaka manereen, naaka alti tenkaves,te doolengo doh hin romano kultures elle kenti hin laate. Sakko terno komunis aahhela endo kokaro",
Aro JOIN- projektos tenkavena kuti tiijako paalal te tseeren ajasaavo duikomunisko itbuttia, kai Bollströmesko komuja ta sikjiboskiiro tseerena tsetanobuttia aro klassos.
"Sikjiboskiiro dzaanela, so kentos mote sakko stunna te sikjives, ta ame kammaha te tseerel parnideske romaseelengo kulturesko paalaliba ta dzoraven romanokentos niina. Ajasaavo sikjibosko buttia dela kentoske niina tsihko dzinta ta dzaaniba dotta, te jou na aahhela kokaro aro skoola", Unelma Bollström rakkila.
Jelpiba lena saare
Bollströmesko komujen hin khaarde lengo buttiatta buut: kenti phennena, te joon lena hortto jelpiba aro sikjiba, sikjiboskiiren ta phuuriden hin dzintaha dotta, te kaan leen hin komuja, koonenna vojuvena te buhhen dzaaniba ta dzoraliba, ka hin drouvo saaka.
Latse saaki hin kaan aune niina: ka dauva projektos byrjydiilo siigo hyösta, pangh terne romaseelen, koonen sas sluutide lengo skoola, aune paaalal ta joon staavena kaan aro skoola. Unelma ta Henry Bollström passena, te ka aro Finitiko Them hin aune buut auriako komujen, douva hin butvares fendidas ta phiradas gaajengo dzinta ta jakha kajo romaseelengo komujen. Joon kammena, te gaaje niina dikkenas romaseelengo kultturesko barvilba.
"Gaaje lenas lel dzaaniba romaseelengo tenkibonna ta jakkes joon hajuvenas fendides te aahhen dola auriako komujensa, koonen avena nahte elle butti aro amengo them. Me kammaa niina, te aro skoola hajuvenas, savo barvilba skoolake hin, te doori hin niina buttia romaseelengo komuja",
komujen tenkavena jakkes, te lengo butti na endo te jelpaves romaseelengo kenti.
"Ame kammaha ta vojuvaha te jelpaven vaure terne niina, koonen hin drouviba te staaven aro skoola, vahka lengo förja elle paalaliba aahhelas frohlaaga sar romaseelen."